برنامه کلاس‌های آزاد

برنامه آموزشی کلاس ها و کارگاه‌های آزاد تخصصی هنر و علوم انسانی آکادمی هنر شمسه

آنلاین / حضوری

(ترم بهار 99)

عنوان کلاس استاد تعداد جلسات روز و ساعت تاریخ شروع
  تاریخ تحلیلی نقاشی غرب
(ترم دوم: از تخته نگاره های گوتیک تا گستره سبک کلاسیک )
دکتر علی اصغر میرزایی مهر 4 جلسه 3 ساعته 12 ساعت شنبه
16:30-19:30
99/02/27
تفکر به موسیقی از منظر فیلسوفان آلمانی دکتر هانی اشرفی 6 جلسه 2 ساعته 12 ساعت شنبه 17-1999/03/10
رسانه، مفاهیم و رویکردها در هنر معاصر استاد زروان روح‌بخشان 12 جلسه 2 ساعته 24 ساعت شنبه 17-1999/02/27
مفاهیم پیشین فاهمه در فلسفه کانت دکتر امیر مازیار 6 جلسه 2 ساعته 12 ساعت یکشنبه 18-2099/02/28
هنر از دریچه اگزیستانسیالیسم دکتر مهدی انصاری 5 جلسه 2 ساعته 10 ساعت دوشنبه 17-1999/02/29
کارگاه تجزیه و تحلیل نمایشنامهدکتر عطاالله کوپال10 جلسه 3 ساعته
30 ساعت

دوشنبه 17-20
99/02/29
تاریخ انتقادی فلسفه غرب (ترم هفتم) تجربه گرایی مدرن: از ایمان تا شکاکیت دکتر محمدمهدی اردبیلی 5 جلسه 2 ساعته 10 ساعت سه شنبه
گروه اول:
18-16
گروه دوم:
20-18
99/02/23
مقدمه‌ای بر نظریه رانه‌ها دکتر کامران لامعی 8 جلسه 2 ساعته 16 ساعت سه شنبه 16-1899/02/30
دلوز، گتاری و روان‌کاوی استاد مهدی رفیع 6 جلسه 2 ساعته 12 ساعت چهارشنبه 16-1899/02/24
زندگی ، هنر و حیات اجتماعیدکتر آرش حیدری5 جلسه 2 ساعته
10 ساعت

چهارشنبه 17:30-19:30
99/03/07
نیچه، حقیقت، هنر: متن خوانی زایش تراژدی دکتر آیدین کیخایی 4 جلسه 5/2 10 ساعت پنج شنبه 16:30-1999/03/01
خوانش هنر از دریچه نظریه (فرمالیسم) دکتر زهرا ایرانی صفت 8 جلسه 3 ساعته 24 ساعت پنج شنبه 11-1499/03/01

سر فصل کلاس‌های آزاد آکادمی هنر شمسه

تاریخ تحلیلی نقاشی غرب ( دپارتمان هنرهای تجسمی آکادمی هنر شمسه )

  • ترم اول: از دیوارنگاره‌های تمدن کرت تا دوران نقاشی‌های گوتیک
  • ترم دوم: از تخته نگاره‌های گوتیک تا گسترۀ سبک کلاسیک
  • ترم سوم: از منریسم تا پایان باروک
  • ترم چهارم: از روکوکو تا پایان رئالیسم
  • ترم پنجم: از امپرسیونیسم تا پست مدرنیسم
  • ترم ششم: گوناگونی دنیای پست مدرن

تفکر به موسیقی از منظر فیلسوفان آلمانی (دپارتمان فلسفه آکادمی هنر شمسه)

  • جلسه اول: تکانه فلسفی موسیقی و تکانه موسیقایی فلسفه در آلمان
  • جلسه دوم: هگل
  • جلسه سوم: شوپنهاور
  • جلسه چهارم: نیچه
  • جلسه پنجم: آدورنو و لوکاچ
  • جلسه ششم: هایدگر و گادامر

متن های مرجع برای تدریس عمدتا دو مجموعه مقاله زیر است:

Music in German Philosophy, Edited by Stefan Lorenz Sorgner and Oliver Furbeth, The University of Chicago Press

Chicago and London,2010

Sound Figures of Modernity, German Music and Philosophy, edited by Just Hermand, The university of Wisconsin press.2006

 چرا مساله همبستگی و قرابت فلسفه و موسیقی حائز اهمیت است؟ چرا در فرهنگ آلمانی در جستجوی این قرابت  هستیم؟ چگونه ممکن است یک ساختار مفهومی را با ساختاری صوتی همبسته بپنداریم؟ اینها شاید پرسش‌هایی است که در مواجهه با عنوان این دوره به ذهن فرد خطور می کند.

اگر انگاره‌های متدوال درباره موسیقی به مثابه بیان احساسات و عواطف، یا محاکات و بازنمایی را تعلیق کنیم، و اساسا آن را از حوزه‌ تجربه‌حسی صرف، فراتر ببریم و بتوانیم موسیقی را در همسایگی تفکر در نظر آوریم، افق پاسخ به پرسشهای فوق را گشوده‌ایم. ولی چه چیزی می‌تواند این همسایگی به ظاهر بعید را ممکن سازد؟

اگر فلسفه را ساختاری مفهومی تلقی کنیم که امکان برساختن و یا تفسیر شبکه معنا را برای ما محقق می‌کند، می‌توانیم بگوییم که در فلسفه با فرمهای معنادار زبانی مواجه هستیم که جهان تاریخی ما را تبیین میکنند،موسیقی چطور؟ آیا مو سیقی نیز ساختار از فرمهای معنادار صوتی نیست؟ آیا در موسیقی(مخصوصا موسیقی‌مدرن) مساله معناداری در کانون توجه قرار ندارد؟ آیا موسیقی نیز چون فلسفه، ساختاری خودبسنده‌ از نسبت‌ها و ارجاعات نیست؟ آیا مانند فلسفه، حرکتی دیالیکتیکی در بستر زمان /تاریخ ندارد؟ آیا تم و واریاسیون موسیقایی، با این‌همانی و تفاوت فلسفی نظیر نیست؟

آیا محوریت مساله معنا در موسیقی و فلسفه، هر دوی آنها را در تقابل با معناباختگی نهیلیسم درخور توجه نمی‌نماید؟ اگر پاسخ ما به این پرسش‌ها تا حدودی هم مثبت باشد، طرح‌مساله این دوره موضوعیت پیدا میکند.

درگیری با این پرسش‌ها در سال‌های اخیر، من را به تامل و جستجوی بیشتر در این زمینه واداشته است و مایلم‌ کاوش در این دغدغه را از منظر چند تن از فیلسوفان آلمان دنبال کنم. در این دوره سعی خواهم کرد که با تلاش تعاملی برای ایجاد پرسش در مخاطب، هر جلسه را به یکی از فیلسوفان مندرج در جدول فوق بپردازم و از چشم‌انداز صریح یا ضمنی تفکر ایشان، گفتگویی در خصوص این پرسش‌ها با آن فیلسوف شکل دهم.

برای آمادگی‌ بیشتر مخاطب، علاوه بر معرفی منابعی برای مطالعه، در هر جلسه طرحی شنیداری از قطعات موسیقایی برگزیده‌نیز ارائه خواهد شد تا در فاصله میان جلسات، تجربه مواجهه با تفکر موسیقایی را در عمل نیز بیازمایند و بصورت‌ انضمامی مبتلا به دغدغه بحث شوند. {در صورت لزوم، می‌توان یک یا دو جلسه نیز بصورت فشرده، مساله فرم در موسیقی کلاسیک را برای مخاطبان تشریح کرد تا پرسپکتیو عمیق‌تری نسبت به جریان پیدا کنند.} در پرداختن به فیلسوف‌های منتخب از دو کتاب معرفی شده فوق بهره خواهم برد، اگرچه خودم را ملزم به پیروی از ایده کلی هیچکدام از دو کتاب نخواهم دید. بدین معنی که از منظر فلسفی، موقف خودم را در پرداختن به موسیقی بیشتر هایدگری-گادامری می‌دانم و در نحله موسیقی، عمدتا متاثر از مکتب دوم وین هستم. هدف‌ عمده از ارائه چنین دورفای این است که ضمن گفتگوی با فیلسوفان منت ب، تلقی از موسیقی نزد مخاطب جوان ایرانی که چندان با موسیقی کلاسیک آلمان خویشاوندی ندارد را به چالش کشد و جنبه فلسفی این موسیقی را به عنوان امکانی از تفکر، برای وی تبدیل به یک مساله نماید.

رسانه،مفاهیم و رویکردها در هنر معاصر( دپارتمان هنرهای تجسمی آکادمی هنر شمسه )

در عصر حاضر و پس از فراز و نشیب بسیار تاریخ هنر در سده گذشته، هنر بسیار فراتر از حدود مفاهیم و رسانه‌های بنیادین خود حرکت کرده و به گستره متفاوتی دست یافته است. برای ادراک این موقعیت، ابتدا، با رویکردی تاریخی-تحلیلی،کلیتی از مسیر طی شده، رسانه‌ها و رویکردهای ژانر هنر معاصر را بررسی خواهیم کرد. سپس با استناد به نمونه‌های شاخص، نسبت مفاهیم و موقعیت موجود را مورد بررسی قرار خواهیم داد.

بنا داریم از پرسش‌های کلان و بنیادی شروع کنیم و به پرسش‌های جزئی و برسیم؛ از هنر معاصر چیست تا این تکه کاغذ مچاله چه می‌گوید!؟

مفاهیم پیشین فاهمه در فلسفه کانت (دپارتمان فلسفه آکادمی هنر شمسه)

کانت در نقد عقل محض پس از بحث از صورت های پیشین حس ما (استتیک استعلایی) به سراغ کشف مفاهیم پیشین فاهمه می رود .از نظر کانت دستگاه شناخت ما مفاهیمی دارد که حاصل آمده از ادراکات ما از جهان نیستند بلکه برآمده از ساختمان دستگاه شناختی ما هستند و ما آنها را بر داده های ادراکی به کار می بندیم و از این طریق شناخت جهان برای ما ممکن می شود. این مفاهیم مقولات دوازده گانه پیشین فاهمه هستند که کانت در بخشی موسوم به” سررشته کشف همه مفاهیم پیشین فاهمه” به شیوه ای جذاب و بدیع فهرست آنها را به دست می دهد. در این دوره می کوشیم متن این بخش مهم از کتاب نقد عقل محض را بخوانیم و شرح دهیم.

کارگاه تجزیه و تحلیل نمایش­نامه (دپارتمان هنرهای نمایشی آکادمی هنر شمسه)

در این دوره به نمایش‌نامه‌های فردریش دورنمات و لوئی‌جی پیراندللو پرداخته می‌شود و طبق سنوات گذشته در نهایت دانشجویان این کلاس، یک دوره گردهمائی پژوهشی تحت نظر و حمایت مؤسسه برگزار خواهند نمود. شرکت در این ترم، منوط به گذراندن دوره‌های پیش نیست.

تاریخ انتقادی فلسفه ­ی غرب (دپارتمان فلسفه آکادمی هنر شمسه)

(ترم هفتم: تجربه گرایی مدرن: از ایمان تا شکاکیت)

بنا بر روایت غالب، در برابر و به موازات سنت عقلگرایی مدرن به ویژه در درون قاره‌ی اروپا، سنت دیگری در انگلستان شکل گرفت که به تجربه‌گرایی شهرت یافت. این دوگانه، از یک جهت، سَلَفِ دوگانه‌ی متاخر فلسفه‌ی تحلیلی و فلسفه‌ی قاره‌ای نیز به شمار می‌رود.

دوره‌ی “تجربه‌گرایی مدرن: از ایمان تا شکاکیت” کوششی است برای ارائه‌ی تفسیری موجز و حتی‌الامکان کلی از سه فیلسوف بزرگ سنت تجربه‌گرایی انگلستان: جان لاک، جرج بارکلی و دیوید هیوم.

بنابراین این دوره با بررسی مبانی تجربه‌گرایی مدرن نزد جان لاک آغاز شده و به چرخش مومنانه‌ی ضدماده‌گراییِ بارکلی می‌پردازد و نهایتا بحث را با تفسیرِ الحادی و البته شکاکانه‌ی هیوم از سنت تجربه‌گرایی به پایان می‌برد تا راه بر مباحث کلیدی ترم آینده با محوریت “انقلاب کوپرنیکی کانت” گشوده شود.

مقدمه‌ای بر نظریه رانه‌ها (دپارتمان روان‌شناسی آکادمی هنر شمسه)

پراتیک روانکاوی توسط زیگموند فروید در قالب سه‌گانه نهاد، من و سوپرایگو به صورت نظریه‌ای درآمد که نگره‌ای جدید بر مفهوم تن- روان یونانی به وجود آورد. آنچه منشأ تفسیرهای متفاوت نزد متأخرین پس از فروید است، نظریه او را در مورد رانه‌ها (Trieb) است که چالش نظری مهمی را در دریافت تئوری او به وجود آورده است.

از میان روانکاوان پسا فرویدی ژاک لکان نسبت به نظریه رانه‌ها تعهد بسیار دارد و حتی بدان صبغه رادیکال می‌بخشد. لکان در طول فعالیت حرفه‌ای خود مدل توپوگرافیک روان را با الهام گرفتن از نظریه مکان‌شناسی در ریاضیات و بالاخص گره برومه‌ای در قالب سه گانه خیالی، نمادین و واقع بیان می‌کند.

در این پروژه برآنیم  تا در گام نخست با معرفی دستگاه روان از نظر فروید و لکان طرحی دقیق از مفهوم رانه‌ها ارائه نماییم. عناوین جلسات به صورت زیر خواهد بود.

  • جلسه اول: پیدایش نظریه ناخودآگاه
  • جلسه دوم: مکانیسم شکل گرفتن ایگو در نظریه فروید
  • جلسه سوم: نهاد و سوپرایگو
  • جلسه چهارم: ساحت خیالی در نظریه لکان
  • جلسه پنجم: ساحت نمادین در نظریه لکان
  • جلسه ششم: ساحت واقع در نظریه لکان
  • جلسه هفتم: رانه مرگ، رانه زندگی
  • جلسه هشتم: نظریه جزئی بودن رانه‌ها

 دلوز، گتاری و روان‌کاوی (دپارتمان روان‌شناسی آکادمی هنر شمسه)

جلسه اول:

  • فروید و الگوی تئاتر باستانیِ ناخودآگاه: صحنه و میزانسن میل.
  • رویا به عنوان شاهراه دسترسی به ناخودآگاه.
  • هیستریک‌ها: مبدعان روانکاوی.
  • ناخودآگاه چگونه سخن میگوید؟ ساختار زبانی سمپتوم.
  • انقلاب فرویدی یا دکارتِ وارونه شده؟ مکان نگاری‌های فرویدی ناخودآگاه؛ اُدیپ به مثابه صحنه‌ی اصلی دِرام میل.
  • گذشته‌گرایی روانکاوی و اولویت آن چه نخست می‌آید به منزله‌ی پارادایم کاوش.
  • ساختارهای بالینی فرویدی و دو تعریف از روانکاوی: روانکاوی به منزله‌ی روشی برای درمان بیماری‌های روان‌نژندی، و روانکاوی به عنوان جستجویی وجودی.
  • فروید، فرویدی‌ها و پسافرویدی‌ها؛ فروید و مارکس: پیوند امر فردی و امر اجتماعی؛ اقتصاد لیبیدویی ناخودآگاه و اقتصاد سیاسی کنش.

جلسه‌‌‌ی دوم:

  • ژاک لکان و معانی «بازگشت به فروید».
  • از روان‌نژندی به پارانویا. مرحله‌ی آینه ای و ساختمان هذیانی«من».
  • لکان و مبارزه با «روان‌شناسی آمریکایی».
  • شکل‌گیری سه گانه‌ی لکانی: تصویری، نمادین و واقع در دهه‌ی پنجاه؛ لکان و لوی-استروس، ساختارهای خویشاوندی و عملکرد نمادین پدر، بازتعریف ادیپ.
  • پارادایم زبان شناختی ناخودآگاه: زنجیرۀ دال‌ها و عاملیت حرف؛ یک زبان شناسیِ روان کاوانه‌ی دگرگون شده.
  • لکان و دو تعریف میل: میان اسپینوزا و هگل.
  • اولین فراروی لکان از لکانیسم پس از انتشار ضد-ادیپ: نه نام، بلکه نام‌های پدر.
  • جویس و جابه‌جایی لکان به سوی پارادایم روان پریشانه: بازتعریف سنتوم.
  • یک لکانِ ضد-ادیپ؟: « من هرگز درباره‌ی ادیپ سخن نگفته‌ام».
  • لکان و ژویی سانس زنانه، یا لکان در چه نقطه‌ای فرویدی نیست؟

جلسه سوم:

  • آشنایی زودهنگام دلوز با روانکاوی در دهه‌ی پنجاه.
  • اولین مواجهه‌ی مستقیم دلوز با روانکاوی در متن از «مازوخ به مازوخیسم» در 1961 کمی پس از انتشار مقدمه‌ی لکان بر مجموعه آثار ساد با عنوان «کانت با ساد» و سپس بسط این موضع در کتاب معرفی زاخر- مازوخ: سردی و امر قسی(1967).
  • تکرار فرویدی و تکرار نیچه‌ای-دلوزی: بازگشت واپس‌زده و بازگشت ابدی.
  • دومین راهبرد دلوز برای خروج از روانکاوی: آرتو علیه کارول؛ بدن بدون اندام: خارجِ زبان یا نقطه‌ی به پرسش گرفتن ساختار.
  • دلوز و تعریف ساختار.
  • تمایز میان دو نوع بس گانگی: ساختاری و اشتدادی.
  • تفاوت و تکرار و منطق معنا آثاری خلاق که هنوز به شکلی نابسنده آکادمیک هستند و قادر نیستند به «خارج» متصل شوند.
  • به سوی یک روان‌کاوی «پسا-ساختارگرا»؟

جلسه چهارم:

  • «گتاری اندیشمندی ترارشته‌ای» (transdisciplinary) آشنایی با لکان و شرکت در سمینارهای او.
  • عضویت و مشارکت در گروه‌های سیاسی و تلاش برای پیوند حوزه‌ی روانی و حوزه‌ی اجتماعی.
  • گتاری و روان درمانی نهادی: فرانسوا توسکه‌یِز و ژان اوری.
  • تأسیس درمانگاه لابورد به منزله‌ی یک شبکه‌ی بس‌گانه از فعالیت‌ها.
  • شکل‌گیری گروه Cahiers pour l’Analyse در 1964 و اولین فاصله‌گیری‌های انتقادی گتاری از ادغام روان کاوی و مارکسیسم ساختارگرا: خروج از لکانیسم-آلتوسریسم؛ گتاری و حرکت به سوی تجربه‌ای بی‌سابقه که نه در مکتب فرانکفورت وجود دارد و نه در پیوند لکان و آلتوسر؛ تراگذری‌سازیِ  (transversalisation) روان کاوی در پیوند با حوزه‌های دیگر؛ تراگذری: نخستین راهبرد گتاری برای خروج از ساختارگرایی.
  • دومین اقدام انتقادی گتاری: «ماشین و ساختار»(1969). گتاری و رهبری جنبش 22 مارس 1968. وقتی لکان و آلتوسر جواب نمی‌دهند.
  • ملاقات گتاری و دلوز در 1969 و آغاز برهه ای جدید: نخستین نسخه‌ها برای «یک اقدام منحرف» به نام ضد-ادیپ.

جلسه پنجم:

  • پیشنهاد دلوز به گتاری برای همکاری و تألیف مشترک.
  • به سوی ساخت یک ناخودآگاه شیزوفرن- ماشینی: تولید میلگر و ناخودآگاه مولد.
  • کارخانه به جای تئاتر باستانی.
  • ماشین‌ها و انواع هم‌ نهادها [= سنتزها] معرفی «شیزوکاری» در فصل دوم ضد-ادیپ.
  • ماشین‌های میل‌گرد و بدن بدون اندام.
  • ضد-ادیپ و پاسخ به تاریخ جنون فوکو.
  • روانکاوی و روانپزشکی: ساختارهای این‌همان (نخستین اقدام سلبی شیزوکاوی در نقد روانکاوی).
  • تعریف موقعیت اجتماعی معاصر زیر عنوان : سرمایه‌داری و شیزوفرنی .
  • دومین اقدام ایجابی شیزوکاوی : هزار فلات و پایه گذاری روش‌های جدید و بس‌گانه برای خروج از ساختارگرایی: هم‌برآیندی‌ها و ریزوم.
  • بازگشتِ کافکا: میان ضد- ادیپ و هزار فلات: ادبیات خُرد در برابر دیگری بزرگ.

جلسه ششم:

  • گتاری در دهه‌ی هشتاد: معرفی «بوم فلسفه» به منزله‌ی نقطه‌ی ادغام مسیر فلسفه‌ی گتاری در نظر و عمل تحت «سه بوم شناسیِ ذهنی، اجتماعی و زیست محیطی»؛ «نقشه نگاری‌های شیزوکارانه»ی گتاری مقدمه‌ی یک :تغییر پارادایمی» برای روان کاوی: جابه‌جایی از پارادایمی شبه علمی به پارادایمی اخلاقی- زیباشناختی.
  • دلوز: خروج از روان‌کاوی با ابزارهای دیگر؛ به سوی یک ناخودآگاه سینماتوگرافیک و برگسونی.
  • تصویر بلورین: راهبرد دلوز برای پیوند امر تصویری و امر واقع بدون میانجی امر نمادین.
  • یک زمین کاوی یا زمین فلسفه به جای روان‌کاوی؟ تعریف نهایی فلسفه‌ی دلوز و گتاری به عنوان «حرکت‌های نابهنجار» یا بُردارهای قلمروزدایی؛ یک تلقی جدید از خطوط گریز: از «روان-کاوی» به «کیهان-آشوب».

زندگی، هنر و حیات اجتماعی (دپارتمان جامعه شناسی آکادمی هنر شمسه)

اندیشه‌های اجتماعی هنر را به اشکال مختلفی مفهوم‌پردازی می‌کنند. از فهم هنرهمچون امری عرضی و روبنایی گرفته تا فهم هنر همچون عصارۀ جهانِ معنایی آدمی. نسبت هنر و حیات زمانی قابل بحث است که هنر همچون نیرویی مادی در کنار سایر نیروها فهم شود. به عبارت دیگر فهم هنر همچون نیرو به آن اصالتی‌هستی‌شناسانه می‌بخشد. فهم هنر همچون بازنمایی یا روبنا موجب می‌شود که این نیروی تاریخی نه همچون امری برای
خود که همچون یک وضعیت جانبی و عرضی دیده شود.

درسگفتار حاضر با تأکید بر اندیشۀ جرج زیمل و با تأکید بر حیات‌گرایی (ویتالیسم) حاکم بر فهم او تلاش دارد با منطقی تبارشناسانه به فهم هنر همچون یک نیرو مواجه شود. تلاش می‌کنیم نسبت امر جزئی و کلی، زندگیِ درونی و مسئلۀ فرم را تشریح کنیم تا بتوانیم فهمی از جریان شدنِ (becoming) هنر ارائه کنیم. اندیشه‌های کلاسیک بر هنر همچون یک هستی نگریسته‌اند و نه لزوماً یک هستیِ در حال شدن. چنین فهمی از هنر در ایران معاصر نیز غالب است. 
از این حیث فهم تغییرات و تاریخمندی هنر چندان که باید و شاید موضوع تأمل قرار نگرفته است. تاریخ هنر همچون تاریخی زندگی‌نامه‌ای یا سوژه محور و یا رویدادی قرائت می‌شود. اگر هنر یک نیرویِ در حال شدن باشد و نسبتی وثیق با حیات و جریان‌های شدنِ آن داشته باشد، آنگاه فهم هنر همچون نیرویی تاریخمند و در حال شدن محوری اساسی برای اندیشیدن خواهد بود.

 اگر هنر را شکلی از بروز و ظهور حیات بفهمیم چگونه باید آن را مفهوم‌پردازی کنیم؟ انرژی زندگی و حیاتی چگونه در برخورد با منطق حیات تاریخی و اجتماعی به قالب هنر بروز و ظهور دارد؟ هنر همچون فوارۀ زندگی چگونه در شکل‌بندی‌های اجتماعی-تاریخی وارد شده و بدل به نیرویی انتقادی می‌گردد؟

نیچه، حقیقت، هنر: متن خوانی “زایش تراژدی” ( دپارتمان فلسفه آکادمی هنر شمسه )

زایش تراژدی، نخستین کتاب نیچه، درسال ۱۸۷۲ به چاپ می‌رسد. در این متن نیچه‌ی جوان‌ به بررسی خاستگاه و تحول تراژدی در یونان باستان و انحطاط فرهنگ (غرب) در فرآیند گذار از جهان تراژدی‌محور یونانی می‌پردازد. علاوه بر تحلیل این مسئله‌ی تاریخی‌ـ‌فرهنگی، کتاب زایش تراژدی همچنین پیگیرانه‌ترین کوشش نیچه برای صورت‌بندی نظریه‌ای منسجم درباره‌ی هنر به شمار می‌رود و از این جهت در چارچوب کلی فلسفه‌ی او جایگاه ویژه‌ای دارد. گرچه اندیشه‌ی نیچه در دوره‌های بعدی دچار تحولاتی می‌شود و به همین دلیل در چاپ دوم کتاب در سال ۱۸۸۶، نیچه پیش‌گفتاری تحت عنوان «تلاشی در راستای نقدِ خود» بر آن می‌افزاید.
در این درس‌گفتار می‌کوشیم تا با تمرکز بر متن زایش تراژدی و پیش‌گفتار ۱۸۸۶، خوانشی از نسبت هنر و حقیقت در اندیشه‌ی نیچه ارائه کنیم.

خوانش هنر از دریچه نظریه (فرمالیسم) (دپارتمان هنرهای تجسمی آکادمی هنر شمسه)

  • صورت گرایی روسی: فرمالیسم در شعر و ادبیات؛ ویکتور شکلوفسکی و رومن یاکوبسن
  • صورت گرایی انگلیسی: فرمالیسم در حوزه هنرهای تجسمی؛ کلمنت گرین برگ، کلایوبل، راجر فرای